ഹെഗേലിയൻ വൈരുധ്യാത്മകത

വൈരുധ്യാത്മകത -ഹെഗലും മാർക്സും

വൈരുധ്യാത്മകവാദത്തിനു രൂപം നൽകിയത് യൂറോപ്യൻ ഫിലോസഫറായ ഹെഗൽ ആണ്. അദ്ദേഹത്തെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം 
ആശയങ്ങളിലും വൈരുധ്യാത്മകത പ്രകടമാണ്. എല്ലാ ആശയങ്ങളിലും പൂർവപക്ഷം(Thesis), അപരപക്ഷം(Anti- thesis ) എന്നീ രണ്ട് വിരുദ്ധഘടകങ്ങൾ ഉണ്ടാകാം. ഇൗ രണ്ട് വൈരുധ്യങ്ങളും തമ്മിൽ ഐക്യം നിലനിൽക്കുന്നു. പൂർവപക്ഷം പ്രധാനവും ശക്തവുമാണ്. അപരപക്ഷം ദുർബലവും.
പൂർവപക്ഷത്തിൽ അന്തർലീനമായ പൊരുത്തക്കേടുകളാണ് അപരപക്ഷം എന്നത്. ആന്റിതിസീസിന്റെ വെളിച്ചത്തിൽ തിസീസിനെ ഇല്ലാതാക്കിക്കൊണ്ട് സിൻതസിസ് അഥവാ ഉത്തരപക്ഷം രൂപം കൊള്ളുന്നു. ഹെഗൽ ഈ തത്വം ആശയങ്ങളുടെ കാര്യത്തിൽ മാത്രമാണ് പ്രയോഗിച്ചതെങ്കിൽ മാർക്സ് അതിനെ ഭൗതികപ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ആകെ തത്വമായി അവതരിപ്പിക്കുന്നു.

ആശയങ്ങളിലെ വിരുദ്ധഘടകങ്ങൾ തമ്മിൽ സംഘട്ടനം നടത്തുകയും അത് മൂർദ്ധന്യാവസ്ഥയിലെത്തി പുതിയ വ്യവസ്ഥ അഥവാ സിൻതസിസ് ഉണ്ടാകുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ സിൻതസിസ് അടുത്ത ഘട്ടത്തിൽ തീസീസ് ആയി മാറുകയും അതിനുള്ളിൽ തന്നെയുള്ള ആന്റിതീസിസുമായി റിയാക്ട് ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു..